Inspiratie voor Duurzaamheid
Programma voor een sterkere rol van de levenbeschouwelijke sector in duurzaamheidstransitiesOpdracht
De wereld kampt met een veelvoud van toenemende en elkaar versterkende crises die allemal met duurzame ontwikkeling van doen hebben. Hoe bezien levensbeschouwelijke richtingen dit? Welke proportie heeft deze mondiale multicrisis voor hen? Wat zeggen hun bronnen hierover? Zien ze voor zichzelf als gemeenschappen een opdracht?
De sector is divers en omvat christendom, jodendom, islam, hindoeïsme, boeddhisme, humanisme en vele kleinere religieuze en filosofische stromingen. Het onderzoek God in Nederland laat zien dat ruim de helft van de bevolking zich voor hun diepste inspiratie verbonden voelt met een van deze richtingen.
De sector verbindt dus de mensheid, die in deze eeuw tot nieuwe mondiale samenhang moet komen, met zingevingstradities en waardensystemen die door de eeuwen heen altijd al voor interne cohesie gezorgd hebben. De sector ontsluit daarbij een schat aan inspiratiebronnen die oproepen tot zorgvuldige omgang met hulpbronnen, tot soberheid bij schaarste, tot solidariteit en gemeenschapszin, tot bescherming van zwakkeren, tot verantwoord voorouderschap en tot aanpakken als dat nodig is.
De sector heeft daarmee, meer dan andere sectoren, de capaciteit om intrinsiek te motiveren tot verandering van leefstijl. Deze capaciteit maakt de sector tot een unieke en onmisbare factor in duurzaamheidstransities.
Programma
Dit potentieel wordt onvoldoende benut. Dat ligt in de eerste plaats aan de sector zelf. In sommige gemeenschappen wordt de urgentie nog slechts beperkt gevoeld. Andere gemeenschappen zijn zich echter terdege bewust van de crises en komen tot actie, maar dat heeft slechts beperkt bereik in de samenleving in bredere zin. Voor een beter bereik ontbreekt het vaak aan kennis, contacten, handelingsperspectief, middelen en/of vrijwilligerscapaciteit. Verder is de interne samenhang in de sector zwak en ontbreekt het aan een gezamenlijke spreekbuis. De samenleving en ook de overheid zien dientengevolge wel de afzonderlijke richtingen maar niet de sector als geheel en doet er geen beroep op.
Wat is nodig? Ten eerste initiatief binnen de sector om met behoud van diversiteit tot samenhang en samenwerking te komen voor duurzame ontwikkeling. Het programma Inspiratie voor Duurzaamheid, ontwikkeld door Solidair Groningen & Drenthe en de vereniging Noorden Duurzaam, is hierop gericht, en mikt in eerste instantie op lokale sectorbrede uitwisseling, samenhang en samenwerking.
Hiertoe worden lokaal alle gemeenschappen uitgenodigd voor een reeks verkennende gesprekken. Daaruit kunnen focusgroepen ontstaan in zeven werkvelden. Die werkvelden lopen van interne oriëntatie naar extern handelen en bundelen krachten voor achtereenvolgens: uitwisseling over inspiratiebronnen; formuleren van duurzaamheidsbeleid; duurzaam financieel beheer; duurzaam gebouwbeheer; duurzaam facilitair beheer; duurzame leefstijl binnen de gemeenschap; de inspirerende rol van de gemeenschap in de directe en grotere omgeving.
De focusgroepen verzamelen kennis en ervaringen met effectieve werkvormen en delen dat sectorbreed – hetgeen relatief weinig inzet vraagt en voor de betrokkenen waardevolle contacten oplevert. In de eerste zes werkvelden komt de sector op niveau en tot samenhang, om zich in het zevende werkveld vanuit de eigen gemeenschap en ook sectorbreed collectief extern te kunnen richten.
Daarnaast is nodig dat de overheid dit proces van sectorontwikkeling erkent en steunt, en dat er een beroep wordt gedaan op deze sector en op andere sectoren om samen te werken voor verdeling van transitietaken en van de kosten en opbrengsten daarvan.