Onderzoeksagenda

De term ‘sectorale democratie’ is in het onderzoek naar taakdemocratie gekozen om een bredere categorie aan te duiden waarin ook de bestuursvorm van de waterschappen kan vallen. Hoe is deze categorie af te bakenen? Kan de bestuursvorm van de SER eronder vallen? Welke toepassingen bestaan er elders in de wereld (zoals op de Filipijnen) en in de geschiedenis (zoals corporatisme)? Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen liberale democratie en sectorale democratie? Kunnen ze in theorie binnen een parlement gecombineerd worden, bijvoorbeeld in afzonderlijke kamers? Hoe is dan de onderlinge verhouding?

Hoe kan de taakgroep van de wetenschap in een taakdemocratische parlement bestaan uit gekozen vertegenwoordigers? Deelvragen zijn bijvoorbeeld hoe dit uitpakt voor de toepassingen in wijk/dorpsraden, gebiedscooperaties, productraden en parlementen in het huis van Thorbecke. Ook is de vraag welke wetenschapsdisciplines vertegenwoordigd zouden moeten zijn en hoe binnen die disciplines een gewogen oordeel tot stand kan komen. Internationaal slaagt het IPCC erin de consensus van meerdere wetenschapsdisciplines gezaghebben in kaart te brengen. Kan zoiets ook op kleinere schaal?

Hoe kan de geleding van de burgers in een taakdemocratische parlement bestaan uit gekozen vertegenwoordigers? Deze vraag is relevant voor zowel wijk/dorpsraden als voor transitiekamers op het niveau van gemeente, provincie of rijk. Is een personenstelsel wenselijk, of juist een lijstenstelsel? Kunnen bestaande netwerken de burgers vertegenwoordigen? Zijn dat dan politieke partijen of juist niet?

Als het geografisch werkgebied van een taakdemocratisch orgaan samenvalt met een openbaar bestuurlijk gebied, dan is dat openbaar bestuur de aangewezen partij om de overheid te vertegenwoordigen. Maar binnen dat gebied kunnen meerdere overheden actief zijn, bijvoorbeeld een waterschap of eenhogere overheid. Welke daarvan kunnen en willen participeren? Hoe is dan hun onderlinge verhouding? Welk mandaat vanuit hun eigen bestuurscollege en gekozen raad is nodig? Hoe verschilt dit voor uiteenlopende toepassingen van taakdemocratie?

In het model van taakdemocratie worden bedrijven gerepresenteerd door hun netwerken. In een bepaald gebied (gemeente, provincie, rijk) zijn er vaak meerdere netwerken, hetgeen de vraag oproept hoe die netwerken gezamenlijk de bedrijven representeren en hoe het dan zit met hun onderlinge verhoudingen en het stemrecht in een taakdemocratische kamer. Op rijksniveau is er bijvoorbeeld VNO-NCW maar ook MKB-Nederland en MVO Nederland. Ook kunnen de leden bestanden overlappen, zoals tussen algemene ondernemersnetwerken en brancheverenigingen. Nog een factor zijn de verschillen in economische omvang, werkgelegenheid en duurzaamheidsimpact van het ledenbestand. Tenslotte zijn sommige bedrijven niet bij een netwerk aangesloten, maar kunnen wel de wens hebben om in een transitiekamer vertegenwoordigd te zijn. Welke spelregels kunnen representatie van bedrijven werkbaar maken?

De taakgroep van maatschappelijke organisaties bestaat in het model van taakdemocratie uit onder andere onderwijs, zorg, sport, cultuur, woningcorporaties, levensbeschouwing en andere NGO’s, waaronder verenigingen en stichtingen voor ecologische en sociale duurzaamheid. Alle ANBI’s of alle non-profit zijn andere aanduidingen voor deze taakgroep. In een taakdemocratische kamer worden ze vertegenwoordigd door hun netwerken of koepels. Dat zijn er echter meerdere, hetgeen de vraag oproept hoe het dan zit met hun stemrecht in de transitiekamer. Is hier een a priori indeling naar sectoren wenselijk? En zo ja welke zijn dat dan, hoe zijn ze afgebakend en hoe is hun invloedsverhouding? Binnen de sectoren speelt dan ook de vraag hoe om te gaan met meerdere representatieve netwerken en met omvangverschillen van en in hun ledenbestanden. Zie ook de vraag over representatie van bedrijven.